Het aantal voorbeelden van airliners met naderende stakingen van piloten neemt toe. Niet vreemd, want veel burgers zijn afhankelijk van een vakantievlucht of zakenreis en daarmee is het een trending onderwerp via de media. We zijn luchtvaart inmiddels gaan zien als een semi-publieke functie, in plaats van een dienst voor welgestelden. Op het moment dat de massa afhankelijk wordt van een dienst, is het bovengemiddeld ontvankelijk voor het fenomeen ‘staking’. Naast luchtvaart, zie je dit ook veelvuldig bij het openbaar vervoer. Hoe creëer je als airliner zo effectief mogelijk een staking onder jouw piloten?

Verbijzonder en benadeel een specifieke groep

Groepen mensen zoeken elkaar op als er sprake is van een dreiging van buitenaf. Ze vinden elkaar sneller en richten zich effectiever op het gevaar van buitenaf als zij dezelfde ‘taal’ spreken en gebruiken kennen. Het vak van piloot leent zich uitermate goed voor teamvorming en mobilisatie van de groep ligt dan ook niet ver weg.

Naast de selectie van een specifieke doelgroep, is het fundamentele principe van gelijkheid tussen mensen onderling een sterke biologische drijfveer die uitgenut kan worden. Mocht u binnen hetzelfde bedrijf een slecht renderend deel en een goed renderend deel hebben, bijvoorbeeld zoals bij Air France en KLM het geval is, dan is de kans op ontevredenheid onder een specifieke groep groter als u de gehele groep piloten exact op dezelfde wijze behandelt – ondanks dat zij in subgroepen verschillende prestaties leveren. Dit verhoogt de potentie op verongelijktheid bij een subgroep aanzienlijk.

Stakingstip 1. Voer druk uit op een specifieke groep van medewerkers binnen je bedrijf. Ga niet in op de voorwaarden die zij zelf van belang vinden maar bepaal zelf wat goed voor hen is, zodat ze een reden hebben om elkaar op te zoeken en hun ongenoegen met elkaar te delen. Zeker als de groep uit dezelfde beroepsbeoefenaren bestaat, dan is de kans op sociale cohesie binnen de groep groot. Als eenzelfde groep medewerkers bij verschillende prestaties, toch hetzelfde behandeld wordt door de werkgever (“we trekken als management 1 lijn”), dan neemt de kans op een werkonderbreking als ultiem machtsmiddel toe.

Negeer medewerkers waar je afhankelijk van bent

Piloot. Het woord alleen al roept een zweem op van spiegelende zonnebrillen en witte overhemden. Het is een beroep met een bepaalde status, mede veroorzaakt door het feit dat dit je niet zomaar uit mag voeren. Een scherp selectieproces, vergezeld van een lange opleiding en dus een forse voorinvestering, maken het een vrij exotisch beroep waar je niet zomaar even wat capaciteit bij plakt. De relatieve schaarste van deze capaciteit is iets waar je rekening mee zal moeten houden als werkgever zijnde. Het vraagt misschien wel een bepaalde mate van bescheidenheid vanuit het leiderschap. Als piloten niet werken, blijken vliegtuigen namelijk niet te vliegen. Bent u op zoek naar verharde verhoudingen, probeer dan zo min mogelijk te luisteren naar de medewerkers die uw business case doen… eeeh ‘vliegen’.

Stakingstip 2. Geef piloten het gevoel dat ze vervangbaar zijn en doe afbreuk aan de status van het beroep. Dertien in een dozijn mentaliteit heeft dan de voorkeur. Het meest effectief doe je dat door een pool aan ‘oproep’ piloten te creëren, waarmee je om de situatie heen kunt als de eigen piloten het werk neerleggen. Hierdoor verharden betrekkingen. De persoonlijke investering die piloten jarenlang doen in de kleur van hun airliner wordt hiermee afgebroken. Daarnaast laat je ook met oproep piloten effectief zien dat het geen schaars beroep is en niet iedere piloot telt.

Negeer de publieke opinie

Niet alleen zijn landelijke media geïnteresseerd in de onderbrekingen van de dienstverlening, ook de publieke verontwaardiging kan een bedrijf ten deel vallen als de dienst daadwerkelijk uitvalt. Daarnaast is er ook iets rondom de functionaris piloot. Je zou kunnen zeggen dat het beroep, in de ogen van het publiek, best romantisch van aard is en een positieve connotatie heeft. En oh ja, beleggers vinden ook nog iets van het bedrijf. Al deze elementen zijn over het algemeen ook bij piloten bekend én zij hebben door dat het een dienst is die populair is. Immers, zij zien in het geval van de luchtvaart, vliegtuigen bij een vlucht vol- en leegstromen en hebben dus een beeld van hoe goed het met hun airliner gaat en hoeveel mensen er afhankelijk van zijn. Oftewel, als zij het werk neerleggen hebben heel veel mensen er last van en is er landelijke aandacht voor.

Stakingstip 3. Zeker als u een beursgenoteerd bedrijf bent én een semi-publieke rol vervult, zijn de mogelijkheden om een staking onder uw medewerkers te doen ontstaan, ideaal. Maak hier gebruik van door de besluitvorming over werkomstandigheden op eenzelfde wijze te behandelen als dat u bij een niet-publieke dienst zou doen. Pas het standaard top-down management paradigma ‘wij zijn de leiding en wij bepalen’ toe, zoals dat over het algemeen nog steeds geldt – onder managers. Hierdoor ervaren piloten meer afstand tot de leiding, voelen zij zich onvoldoende gezien en gehoord en zullen zij besluiten om het ultieme middel in te zetten om hun argumenten kracht bij te zetten: het werk neerleggen waar zoveel burgers op rekenen.

Waarom?

Een staking is niets meer dan een ultiem middel van een groep gelijkgestemde mensen om gehoord te worden. Zeker bij medewerkers in een publieke rol is de kans op een werkonderbreking groot. Als de leiding ons niet hoort, zorgen we dat de buitenwereld de leiding vertelt dat ze naar ons moeten luisteren. Het is zonde dat er zoveel geld en energie moet naar het realiseren van een dialoog waarbij beide partijen zich gehoord voelen.